Wydział Kultury Nauki i Dziedzictwa Narodowego

Plakaty MNS

 

W dniu 11 maja 2017 r. (czwartek), w godzianch 11.00 - 14.45, w Muzeum Narodowym w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3 odbędzie się sympozjum towarzyszące wystawie "Plakat polski ze zbiorów Muzeum Polskiego w Ameryce i Misji Polskiej w Orchard Lake". Wstęp wolny.


Zapomniane skarby – spotkania po latach – tak można by, trochę sensacyjnie, nazwać wystawy w Polsce zbiorów polonijnych w muzeach, bibliotekach i archiwach polonijnych na wschodzie i na zachodzie. Są to czasem wybitne działa sztuki polskiej, które z rożnych przyczyn zawędrowały za granice i nie wróciły, jak np. wyposażenie pawilonu polskiego na wystawie światowej w 1939 roku w Nowym Jorku. Dzieła te są często rozproszone, lecz mają wielkie znaczenie dla polskiej sztuki. Z drugiej strony są świadectwem aktywności Polonii zagranicznej, ciągle żyjącej sprawami kraju. Ich pamięć o ojczyźnie pogrążonej w nieszczęściu ma charakter szczególnie wzruszający, tak jak i jej wyraz w postaci druków, produkowanych przez prywatnych przedsiębiorców posługujących się najbardziej powszechnymi ikonami narodowej wyobraźni. Wystawy tego typu sztuki z ośrodków polonijnych mają więc szczególny wyraz – z jednej strony to ważne źródła do dziejów sztuki polskiej, z drugiej strony – poruszające świadectwa pamięci o ziemi ojczystej.


Jest to źródło sztuki polskiej niewyzyskane. Wiele z tych dzieł i dokumentów nigdy lub od bardzo dawna nie było oglądanych na polskiej ziemi. Dlatego nasze muzeum zabiega o możliwość współpracy z ośrodkami polonijnymi, które mogą pomóc w pełnieniu misji Muzeum Narodowego, a w zamian nasze muzeum i jego partnerzy będą wspomagać kolekcje polonijne poprzez konserwację, restauracje i opracowania naukowe.


Elementem tych spotkań jest otwarte sympozjum, podczas którego mamy nadzieję zdobyć rozeznanie w bogactwie zgromadzonych poza granicami kraju świadectw polskiej pamięci i historii. Pamięć tożsamości mieszkańców Pomorza jest osobliwie rozdwojona pomiędzy wspomnienia stron rodzinnych, z których przybyli a zainteresowaniem niemiecką historią zasiedlanych ziem. W świadectwach zgromadzonych przez ośrodki polonijne mogą znaleźć emocje i uczucia osobliwe – bliskie nastrojom, jakie towarzyszyły im podczas zagospodarowywania ziemi pomorskiej – stąd nasza wystawa i sympozjum.

 

PROGRAM:


11.00–11.15 Powitanie gości
Jacek Miler, Dyrektor Departamentu Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Strat Wojennych, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Lech Karwowski, Dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie


11.15–11.45 Oddalone źródła tożsamości a muzea w Polsce Zachodniej i Północnej
Lech Karwowski, Dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie


11.45–12.15 Sztuka o charakterze narodowym w II Rzeczpospolitej
dr Agnieszka Chmielewska, Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego


12.15–12.45 Zbiory Misji Polskiej w Orchard Lake
Marcin Chumięcki, Dyrektor The Polish Mission of the Orchard Lake Schools


12.45–13.15 Problemy konserwatorskie zbiorów Muzeum Polskiego w Chicago i Orchard Lake Schools
Dariusz Subocz, Dyrektor Muzeum Piśmiennictwa i Drukarstwa w Grębocinie


13.15–13.30 Przerwa na kawę


13.30–14.00 Plakaty w zbiorach Państwowego Muzeum Etnograficznego we Lwowie
Mariusz Knorowski, Kurator Muzeum Plakatu w Wilanowie, Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie


14.00–14.30 Międzynarodowy styl narodowy? Przypadek Poznania w pierwszej ćwierci XX w.
dr Szymon Piotr Kubiak, Muzeum Narodowe w Szczecinie


14.30–14.45 Podsumowanie sympozjum
Lech Karwowski, Dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie

 

Wystawa „Plakat polski ze zbiorów Muzeum Polskiego w Ameryce i Misji Polskiej w Orchard Lake” dzięki współpracy z Muzeum Piśmiennictwa i Drukarstwa w Grębocinie jest prezentowana w Muzeum Narodowym w Szczecinie od 10 marca do 28 maja 2017 roku.


Jest to wybór około stu prac (plakatów, druków okazjonalnych i ilustracji) stanowiących fragment jednej z największych kolekcji plakatów polskich na obczyźnie, należącej do Muzeum Polskiego w Ameryce (Chicago) i Misji Polskiej Orchard Lake School. Historycznie dotyczą II Rzeczypospolitej – czasów, kiedy grafika użytkowa odgrywała ogromną rolę w działaniach patriotycznych oraz zaspokajała potrzebę prestiżu młodego państwa w dziedzinie szerzenia informacji i propagandy.

 

Druki te powstawały w środowisku polskich emigrantów, w wyniku wybuchu drugiej wojny światowej pozostały w USA. W 1966 roku władze polskie oficjalnie przekazały je na własność Muzeum Polskiemu w Ameryce i Misji Polskiej. W zbiorze tym znajdują się eksponaty o dużej wartości przede wszystkim historycznej, ale również artystycznej, niektóre nienotowane w krajowych kolekcjach tego typu.

Jednym z najobszerniejszych zespołów kolekcji są dzieła o charakterze patriotycznym, nacechowane emocjonalne. Powstałe w większości w pierwszej połowie XX wieku i publikowane w środowisku polonijnym, miały charakter okazjonalny, stąd ich nie najwyższe walory estetyczne i artystyczne.


Jednak dużo ważniejsze od formy były przesłanie ideowe, wyrazistość i czytelność przekazu. Prace te stanowią sentymentalne świadectwo polskiej tożsamości narodowej, jej ekspresji. Zawierają bogaty repertuar ikonograficzny osnuty na sztuce religijnej i martyrologicznej. Silnie akcentowano pietyzm wobec tradycji i obyczaju polskiego, podkreślano bogactwo folkloru wyróżniającego Polonię na tle amerykańskiego pejzażu społecznego. Gloryfikowano rodzimych bohaterów, potencjał kulturalny i gospodarczy państwa polskiego. Szczere emocje, patriotyzm i poczucie narodowej odrębności dominują tu nad wartością czysto artystyczną.

 

Eksponowana twórczość ma dzisiaj znaczenie przede wszystkim historyczne – jako dokument czasów, wyraz aspiracji wydawniczych, reakcja na ówczesną rzeczywistość. W okresie międzywojennym szczególnie plakat społeczno-polityczny zyskał wysoką rangę. Obecnie stanowi cenną narrację obiektywizującą w znacznym stopniu zjawiska, które go wywołały, wydaje się niemal epicką opowieścią o swoim czasie.

 

Zrealizowano w ramach projektu „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”.


www.grebocin.pl


www.muzeum.szczecin.pl


www.facebook.com/muzeum.szczecin

 

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

 

Copyright @ 2009 Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego